Napoleon przybywa na pole bitwy pod Lidzbarkiem Warmińskim

Historia

Bitwa pod Lidzbarkiem Warmińskim należy do jednej z zapomnianych bitew cesarza Napoleona z okresu pierwszej wojny polskiej. Heilsberg (Lidzbark Warmiński), znajdujący się od 1772 w zaborze pruskim poprzez swoje położenie stał się głównym ośrodkiem dowodzenia i oporu Rosjan i Prusaków, którzy starli się tam 10 czerwca 1807 r. z wojskami francuskimi. Wojskami rosyjsko-pruskimi dowodził Levin August von Bennigsen, francuskimi Napoleon, za pośrednictwem marszałków Murata, Soulta i Lannesa.

Jak wspominali współcześni[1]:

„Cesarz z 5-ego na 6-ego, Finkenstein opuściwszy, przeniósł swą główną kwaterę do Saalfeld; dzień z 7ego — 8y, spędził w biwaku Marszałka Ney, w Deppen; i natychmiast wydał rozkaz uderzenia na nieprzyjaciela. Marszałek Soult, napotkał jen. Kamieńskiego wracającego z pod Gdańska i ubił mu 500 ludzi nabrał niewolnika i zajął pozycyą Altkirchen : Davoust i Lannes posunęli się do Guttstadt; Cesarz w tejże dyrekcii 9ego szedł z swą gwardyą, z rezerwę Kawalerii i korpusem Mar. Ney : arrieregarda nieprzyjacielska z 15.000 piechoty i 10.000 Kawalerii złożona, wzięła pozycyą w Glottau. W. Ks. Bergu spędził ją. Jen. blygady Pajol, Bruyères i Durosnel, dywizya Karabinierów i Kiryssyerów jen. Nansouty, śmiałe, dzielne, zwycięzkie zatem przypuszczały szarże : nieustraszony Murat, szturmem zdobył Guttstadt i zajął wiele niewolnika. Konnica gwardii Rossyjskiej wiele ucierpiała. Nieprzyjaciel cofał się prawym brzegiem Alli pod HEILSBERG dobrze oszańcowany.  Armija Francuzka 10ego posunęła się ku temu miastu. Marszałek Davoust obserwował Guttstadt. Książe Berg idąc w awantgardzie doścignął Księcia Bagrationa lecz ten był w sile 16,000 Kawalerii, a za nim siały w szyku bojowym wielkie linije piechoty. Dywizye Kirysyerów jen. Espagne i Dragonów jen. Victor, la Tour-Maubourg, śmiało nacierały i posuwały się; nadciągnął też i Marszałek Soult i wyciągnął liniją przed samym nieprzyjacielem. Dywizye Saint-Hilaire i Leval, zajęły pozycyą na prawo. Dywizya jen. Legrand, nie bez wielkiej usilności opanowała las: różne korpusa Armii Francuzkiej, jedne po drugich, przełamując wszelki opór i trudności, zmierzały pod HEILSBERG.

Początek bitwy pod Lidzbarkiem

O 4-tej wieczorem przypuszczono attak jeneralny; cala armia rossyjska, zmuszona była do scentralizowania się w Heilsbergu. Więcej jak 60 armat sprowadzonych w główny punkt obrony, niosło śmierć pomiędzy natarczywe francuzów szeregi. Dywizya Saint-Hilaire, z trudnością utrzymała się przy palissadach miasta, mimo że jej ku pomocy przybyli jenerał Roussel i Savary. Dywizya jenerała Verdier już pod samą noc, wkroczyła na szańce : o 9-tej  wieczór, jeszcze na całej linii szedł uporczywie ogień. Kilka dywizii rossyjskich do szczętu pobito; reszta przecież, zamierzyła nie ustępować. W dniu tego krwawego boju, francuzi stracili wielu officerów i przeszło 400 ludzi. MURAT stracił dwa konie pod sobą. Nazajutrz NAPOLEON zwiedził plac bitwy i odbył rewią tych dywizii, które najwięcej ucierpiały; oraz ściągnął na linią bojową korpus marszałka Davoust. Cała tedy prawie armia francuzka, zebrana była pod Heilsberg. Wyjąwszy 1-szy korpus, który wtedy manewrował nad dolną Passargą i oprócz wojska, któremu dowodził Masséna nad Bugiem i Omulewem. 12-tego zamierzył NAPOLEON wydać stanowczą bitwę; a to spostrzegłszy, ii się pomylił w mniemaniu, że początkowanie ze strony właśnie nieprzyjaciela nastąpi; nigdy jednak nie rozumiał, aby tenże, punkt tak starannie ufortyfikowany, tak ważny, we wszelkie zapasy zaopatrzony, nagle, bez dalszej walki, bez dalszej obrony, miał opuścić; tak się przecież stało. Moskale nocą przeszli na prawy brzeg Alli. Gdy w dniu 12-tym o świcie wyruszyły wojska francuzkie ze stanowisk, z niemałem nadziwieniem znalazły miasto i okolice nawet, opuszczone, domy rannymi zapełnione; zatem brygady lekkiej kawalerii, pognały natychmiast za tylną strażą uchodzącego nieprzyjaciela ku Bartenstein. Nie było to zwyczajem Napoleona, zasypiać na niespodziewanej pomyślności laurach. Marszałek Ney, Soult, Davoust, Lannes, i Mortier którego był zastąpił Brune na granicach Pomeranii Szwedzkiej, i rezerwa kawalerii pod Muratem, w różnych dyrekcyach szybko postępując, przecinały nieprzyjacielowi odwrót do Królewca. Dnia tego Napoleon miał główną kwaterę w Eylau.”

Druga faza bitwy pod Lidzbarkiem

Wzorem lat minionych wydarzenia te mają przypomnieć obchody lokalne i stanowiąca ich część rekonstrukcja historyczna.