Tags: 1819 | rząd kawaleryjski | siodło

STANISLAW GEPNER

(Artykuł z przedwojennej Broni i Barwy, Nr 7/1935, atr. 150 i nast.)

Przed paru laty Muzeum Wojska uzyskało niezwykle ciekawe komplety umundurowania i ekwipunku końskiego z berlińskiego Zeughausu. Pomiędzy temi przedmiotami znajduje się sześć kompletnych rzędów końskich, strzelców konnych, ułanów, artylerji konnej i żandarmerji. Postaram się dać zwięzły opis jednego z tych rzędów, a mianowicie strzelców konnych, ułanów, artylerii konnej i żandarmerii. Postaram się dać zwięzły opis jednego z tych rzędów, a mianowicie strzelców konnych. Ułańskie różnią się jedynie tem, że zamiast tulei do karabinka, posiadają tuleję do lancy, przypiętą do prawego strzemienia. Terminologja przy opisie, wzięta z dzisiejszego regulaminu, dającego opis rzędów końskich. Komplet składa się z uździenicy z uwiązem i uzdy; wszystko wykonane ze skóry czarnej.

Uzda

Komplet składa się z uździenicy z uwiązem i uzdy; wszystko wykonane ze skóry czarnej.

Uździenica posiada naczółek, nachrapnik, podbródek i podgardle, połączone wspólnem żelaznem kółkiem, do którego krzyżom, plecionym z rzemienia, na środku przypięty jest uwiąz, długości 170 cm. Nachrapnik, podbródek i policzek łączą z obu stron żelaznemi kółkami do przeciągnięcia werblika od wędzidła. Na policzkach, 2 cm nad kółkami, przyszyta jest zasuwka do umieszczenia werblika. Rzemień policzkowy za uszami końskiemi jest naszyty na rzemień podgardlany. Uździenica posiada tylko jedną żelazną sprzączkę na podgardlu z lewej strony, dwie przesuwki przy kółku do uwiązu na podbródku i podgardlu.

Uzda posiada naczółek, policzki i nachrapnik. Naczółek ma z obu boków dwa otwory do przeciągnięcia policzka i podgardla, nie złączonych ze sobą za uszami końskiemi. Nachrapnik przeciągnięty jest przez otwór, między dwoma zasuwkami przy sprzeczkach do przypięcia munsztuka. Sprzączek jest pięć, po jednej z lewej strony na policzku, poddgardlu i podbródku i po jednej z lewej i prawej do przypięcia policzków do munsztuka.

Naczółek i nachrapnik połączone są krzyżem, plecionym z rzemienia, na środku którego znajduje się duża róża, mniejsze po dwie na naczółku i nachrapniku. Róże są wykonane ze skóry, wyciętej na okrągło, o zębatych brzegach, róża na krzyżu składa się z 8 kawałków, coraz mniejszych, na naczółku i nachrapniku z 8 kawałków każda.
Na uździe, za uszami konia, od jednego do drugiego boku naczółku przypięty jest dwoma rzemykami zapasowy łańcuszek mun
sztukowy.

Uzda z uzdzienicą połączona jest czterema rzemyczkami, przyszytemi do uździenicy; rzemyczki znajdują się:

1) w środku uzdy, za uszami konia;

2) na środku naczółka;

3) i 4) po brzegach nachrapniku,poniżej różyczek od krzyża.

Wodze munsztukowe są długości 160 cm, zeszyte jedna z drugą, posiadają przesuwkę.

Wodze wędzidłowe, długości 140 cm, zeszyte jedna na drugą.

Munsztukowe żelazo posiada nieruchome kółko do przypięcia wodzy. Wędzidło zwykłe z werblikami.

Wszystkie żelaza i sprzączki kute ręcznie, dość grubo.

Siodło.

Terlica siodła drewniana na dwóch ławkach bez wyściółek, kula tylnia obszyta czarną skóra (A). Siedzisko (B) ze skóry
surowcowej, twardej, przybite gwoździami do obu kul i przytroczone surowcowemi trokami do ławek. Popręg (C), szerokości 7 cm z rzemienia czarnego, idący powierzch siedziska, przytwierdzony do ławek trokami surowcowemi. Przed samym popręgiem, ławki posiadają przecięcia do puślisk (D).Zprzodu i ztyłu ławek duże pętle z surowca; przednie(niewidoczne na rysunku, znajdują się pod olstrą) cienkie do przytwierdzenia olster, tylne (E) z kilkakrotnie zwiniętego rzemienia surowcowego służą do rzemieni trocznych i przytrzymują jednocześnie sprzączki do podogonia.

Olstra do pistoletów przytwierdzone są na stałe do siodła trojako: 1} surowcowym trokiem (F) do pętli na przodzie ławki, 2) rzemieniem z pętlą (G), założoną za przed nią kulę. 3) rzemieniem (II), ściśle obejmującym każde olstro i przeciągniętym w miejscu styku boku przedniej kuli z ławką; rzemień ten zapinany jest na sprzączkę. Wszystkie rzemienie, założone na kulę przednią są przytrzymane pętlą (I), przybitą do kuli.

Na przednią kulę założona jest tuleja do karabinka (K) na długim rzemieniu ze sprzączką.

Strzemiona żelazne, ręcznie kute, sprzączki nad samem strzemieniem u dołu.

Podpiersie przeciągnięte przez rzemienie przy olstrach. obejmuje kulę przednią. Na podpiersiu duża róża z kółek skórzanych, jak na krzyżu uzdy.

Podogonie przypięte do dwóch sprzączek na ławkach.

Siodło nie posiada skórzanego pokrycia, zamiast którego nakładano czaprak sukienny w gwardji, barankowy w linji.

Czaprak posiada ztyłu rozcięcia na tylne rzemienie troczne. poza tem był przytwierdzony powęzem (zwanym wówczas obergurtem).

Powęz długości 175 cm posiadał na obu końcach żelazne kółka, do jednego z nich przyszyty był rzemień, długości 158 cm, służący do spopręgowania konia.Koniec tego rzemienia po kilkakrotnem przeciągnięciu przez kółka powęza, zapinał się na sprzączkę (M).

Do kółka powęza, przyszyty był rzemień ze sprzączką i przystułą, ogólnej długości 248 cm, służącą do przytwierdzenia czapraka.

Rzemień ten. od lewej strony szedł pod tylną kulę, przechodził przez zasuwkę (N) od spodu powęza, obejmował po wierzchu czaprak, od przodu na olstrach, i zapina) się na sprzączkę mniej więcej pod przednią kulą.

Pod siodło kładziony był nieduży skórzany czaprak — potnik, znajdujący się przy każdym komplecie muzealnym; sądzić można, że ten czaprak znajdował się na grubym filcu lub kilkakrotnie złożonej derce.

Przy każdym komplecie jest torba do karmienia konia, sznur do wiązania siana, szczotka i zgrzebło.

W rosyjskiej instrukcji kawaleryjskiej p. t. "Rukowodstwo k obrazowani u kawalerista" Petersburg 1882 r., znajdujemy na str. 20 rozdział, poświęcony siodłaniu lekkiej kawalerji. Ponieważ omawiany jest typ siodła, używanego również w pułkach polskich w latach 1815 — 1830, opis siodła i troczenia będzie w tym wypadku miarodajny.

W rozdziale tym, znajdujemy następujące szczegóły:

Przede wszystkiem należy bardzo dokładnie oczyścić potnik, w szczególności spodni kawał wojłoka (A więc pod skórzany potnik kładziono kilka kawałków wojłoku). Potnik przywiązuie się już po włożeniu na konia do obu kul terlicy surowcowemi trokami, tak żeby można było na kłębie i grzbiecie podłożyć swobodnie trzy palce.

Po podciągnięciu popręgu, zapięciu podpiersią i podogonia, przytracza się zwinięty płaszcz do olster i przedniej kuli, przy polowem siodłaniu umieszcza się uździenicę stajenną za lewą olstrą, torbę, szczotkę i zgrzebło za "prawą. Na siedzisku terlicy, przy przedniej kuli kładzie się furażerkę i następnie derkę, złożoną we czworo w ten sposób, by podwinięte jej boki równały się z brzegami terlicy. Wg. instrukcji derka
służy jako poduszka.

Na to wszystko wkłada się czaprak, przepuszczając przez otwory tylne rzemienie troczne, umieszcza się torbę z owsem za tylną kulą, przytracza mantelzak i wszystko umacnia się powęzem.

Share Link: