[Darek]

Korzenie Regimentu 1 Pieszego Buławy Wielkiej szefostwa hetmana Michała Ogińskiego sięgały roku 1775, kiedy to dawny Regiment Dragonii tejże buławy (powstały w 1717 roku !) przeformowano na jednostkę czysto pieszą.
Jedno batalionowy Regiment stacjonował w 1792 roku w Słonimiu, gdzie pozostawił 177 osobową rezerwę (z ogólnej liczby 682 głów jakimi dysponował w dniu 15 V)
nad którą pieczę miał pułkownik Ignacy Rymiński. Rezerwa szybko powiększała się przez wcielanie w szeregi kantonistów, których do 4 VI było 273.
Batalion marszowy wraz z 2 armatami 3Funtowymi poprowadził do Rakowa pod Mińsk ppłk. Wilhelm Wigandt. Batalion ten wziął udział w bitwie 10 VI 92r. pod Mirem.
Przegrana, jak i posuwanie się w głąb Litwy nieprzyjacielskich oddziałów, spowodowała przesunięcie wszelkich rezerw do Grodna jak i do Brześcia. Do tego ostatniego trafił pułkownik Rymiński wraz z swymi podopiecznymi. W Brześciu intensywnie mundurowano, wyposażano i szkolono rekrutów, a płk Rymiński bezskutecznie starał się o wypłacenie przez gen. Zabiełłę środków na erekcję II batalionu.
Sesja Komisji Wojskowej z dnia 30 VII :
„Suma złotych polskich 65 836 gr.29 den.16,5 dla regimentu I litewskiego na erekcję drugiego batalionu wpłynęła do kasy generalnej przy głównym korpusie litewskim.
Pułkownik Rymiński z tymże batalionem tu przybyły dwa razy rekwirował tę sumę, ale bez skutku.”
Już w dniu 5 VI wydano w Warszawie rozkaz kapitanowi Konopce (a patent na kapitana z kompanią w II batalionie nosi datę dopiero 6 VI !!! ),
"aby udał się niezwłocznie do TELECHA na rekrutację strzelców.... Rekrutacja strzelców ma być na Polesiu Litewskim".
Niestety nie udało się kpt. Konopce zaprowadzić strzelców w regimencie na wzór kompanii stzeleckich w regimentach koronnych.
Wolański str. 621 – „Kantoniści regimentu I przeszli 3 mile do Kodnia, na trakt dubieński,
a garstkę ich z dalekich dóbr hetmana Ogińskiego w Telechanach, o 6 mil od Pińska, przywiódł 30VI do Brześcia kapitan Konopka”.
Od 2 VII wszelkie rezerwy stacjonujące w Brześciu przeszły pod rozkazy płk. Rymińskiego, który w myśl rozkazów królewskich ściągnął podległe oddziały do Warszawy
(z wyjątkiem II batalionu 5 Regimentu, który osiągnął siłę 822 głów i bił się pod Brześciem!).
Jednak wyjątkowo krótko stolica korony gościła Litwinów, gdyż już 26 VII niewygodni obrońcy oyczyzny dostali rozkaz wymarszu na nowe posterunki.
„Rezerwa z kantonistami 1 Regimentu Ogińskiego do RASZYNA ...”, gdzie miała oczekiwać nowej dyslokacji oddziałów litewskich. Po jej ustaleniu miała połączyć się z resztą jednostki,
co stało się po 8 VIII. Miejscem kwaterunku 1 RP litewskiego do czasu jego powrotu na Litwę stał się PUŁTUSK.
Losy batalionu ppłk. Wigandt’a zaprowadziły go na pola pod Krzemieniem, gdzie bił się ramię w ramię z 10 Regimentem koronnym szefostwa Ignacego Działyńskiego.
Zakończenie wojny konstytucyjnej rozdzieliło wspólne losy obu regimentów. Nie na długo jednak.
Już bowiem dwa lata późnij, 1 RP litewski jak i 10 RP koronny, przerzedzone bitwami pod Kobyłką i Maciejowicami zawiązały wieczyste braterstwo broni na szańcach Pragi.
Cześć ich pamięci.

[ Dodano: 2006-12-31, 22:05 ]
Po zawieszeniu broni, wojsko litewskie zatrzymało się w dwóch obozach, a mianowicie pod Mińskiem i pod Stanisławowem.
Porządkowano szeregi, dokonywano przeglądu wyposażenia i temu podobne sprawy, na które nie było czasu w czasie odwrotu.
Ale nie była to stałe miejsce postoju Litwinów, bowiem nie odpowiadało bieżącym potrzebom (brak paszy i żywności, oskrzydlające ruchy Rosjan,
a przede wszystkim wzburzenie i ferment w oddziałach przeciwko akcesowi naczelnego wodza do Targowicy).
Należało zatem dać żołnierzom zajęcie, a przy tym oddalić ich od murów stolicy.
Wydano nowe ordynansy, przesuwające litewskie korpusy na północne Mazowsze oraz na zachodni skraj Wielkopolski.
I Dywizja pod dowództwem generała Szymona Zabiełły, z jego sztabową kwaterą w Przasnyszu, została rozciągnięta od miasteczka Chorzel po rzekę Węgierkę będącą dopływem Narwi.
W skład tej dywizji wchodziły oddziały: strzelcy Rymkiewicza i regimenty piesze I, II, III i IV, to jest oba Buław Wielkich oraz Grabowskiego (inspektora) i Judyckiego.
Z kawalerii brygada husarska Sulistowskiego oraz pułki straży przedniej I Kirkora, II Jeleńskiego i IV Bielaka.
II Dywizja pod generałem Michałem Zabiełłą, z sztabskwaterą w Płocku, dostała nowe kwatery pomiędzy Uzgierką a Toruniem. W jej skład wchodziła piechota z regimentów V-VIII
i Batalion Lekkiej Piechoty Trębickiego, a z kawalerii brygada petyhorska Twarowskiego i ze straży przedniej III Zabiełły wraz z V Byszewskiego.
Dodatkowo do składu włączono pułki tatarskie Azulewicza i Ułana.
Artyleria została podzielona pomiędzy obie dywizje.
O północy z 1 na 2 sierpnia ruszyły oddziały II dywizji na swe nowe kwatery.
Dotarły do nich po paru dniach. Między innymi 1 regiment Buławy Wielkiej szefostwa Michała Ogińskiego zajął Pułtusk i okolicę, 2 regiment Przasnysz, 3 Nowogród, 4 Łomżę, 5 Płock,
jegrzy z Korpusu Strzelców Różan, Chorągiew Grenadierska Buławy Polnej wraz z Chorągwią Trybunalską stanęły w Ostołęce. I Brygada Kawalerii Narodowej zajęła Wąsosz i Szucin,
1PSP trafił do Rajgrodu, 2-i do Kolna i Niszewicz, 4-y zajął Chorzele wraz z okolicznymi wioskami, a regiment karabinierów gwardii konnej litewskiej trafił do Wizny i jej okolic.
Z innych litewskich jednostek wiadomo o regimencie pieszym gwardii, który pozostał w Warszawie wraz z Chorągwią Marszałkowską.
Wiadomość o nakazie złożenia przysięgi na wierność Konfederacji Targowickiej wywołała wybuch kolejnej fali dymisji wśród oficerów (pierwsza była zaraz po ogłoszeniu zawieszenia broni – ciekawe dlaczego było to zawieszenia, kiedy nie było oficjalnie stanu wojny pomiędzy oboma państwami?!), oraz dezercji pozbawionych złudzeń żołnierzy.
Przysięgę wykonano w dniu 22 sierpnia. Od tej chwili oddziały litewskie stały się formalnie podporządkowane targowiczanom. Jednostki litewskie liczyły w tym czasie jeszcze ok. 15 700 ludzi. Wielkich strat w czasie dwumiesięcznej kampanii nie poniesiono, największe poniósł np. 8 regiment który stracił przeważnie we wziętych do niewoli w Nieświeżu ok. 700 ludzi,
5 regiment ok.. 150-ciu, a np. 1 regiment ‘tylko’ ok. 50-ciu. Z kawalerii Pułk 1 Straży Przedniej 151 postradał, a 4-y Bielaka choć najwięcej był w obrotach jedynie 55-ciu.
Artyleria utraciła około 210 ludzi, przeważnie w Nieświeżu.
Jak widać z tych pobieżnych obliczeń ogół sił wystawionych przez Wielkie Księstwo Litewskie w 1792 roku osiągnął liczbę około 17000. Była to realna siła z jaką należało bardzo liczyć się tym bardziej że nastroje panujące wśród żołnierzy były ewidentnie wrogie konfederatom i oddziałom carskim. Należało więc pozbyć się takiego elementu.
Najprostszym rozwiązaniem była redukcja poszczególnych jednostek. I tak już 21 września konfederacja wydała rozkaz o zwinięciu nowych ‘wojennych’ oddziałów – tatarskiego pułku
Pułkownika Aleksandra Ułana i Lekkiego Batalionu komendy podpułkownika Michała Trębickiego, których żołnierzy częściowo rozpuszczono, a częściowo wykorzystano do dokompletowania innych jednostek. Pod koniec października 1792 roku odesłano korpusy litewskie z terenów Korony z powrotem na Litwę, ale na nowe miejsca stacjonowania, bardziej odpowiadające rosyjskim planom przejęcia nowych terenów. W związku z tym plan dyslokacji wyglądał następująco:
1 BKN rozkwaterowano w Szawlach i okolicy, 2 BKN w Uździe, P1SP w Widzach,
2PSP w Oniksztach, 3 w Wyłkowyszkach, 4 w Janowie Podlaskim, 5 w Janowie nad Niemnem, a 6PSP Azulewicza w Janowie koło Sokółki.
Piechotę rozmieszczono:
Regiment 1 w Wiłkomierzu, 2 w Sokółce, 3 w Szatach, 4 w Żyżmorach (jedynie 6 kompanii), 5 w Dereczynie, 6 w Poniewieżu, sześć kompanii 7 regimentu w Smorgoniach, 8 w Stołowiczach.
W Wilnie miał stacjonować korpus Artylerii i Inżynierii oraz po dwie kompanie z regimentów 4 i 7-go.
Ta dyslokacja dotrwała z niewielkimi zmianami aż do wybuchu powstania.
Pozdrawiam

[Koroniarz]

Tradycyjnie za Gembarzewskim podaję rodowód REGIMENT-u 1-szego PIESZEGO BUŁAWY WIELKIEJ Wielkiego Księstwa Litewskiego:

Zwany w r. 1717 pułkiem infanterji hetmańskiej wojsk Wielkiego Księstwa Litewskiego, ok. r. 1766 regimentem pieszym buławy wojsk Wielkiego Księstwa Litewskiego, 1776 pułkiem grenadjerskim 1-szym, tegoż roku regimentem pieszym 1-szym buławy wojsk Wielkiego Księstwa Litewskiego

Stanowiska: Borysów (1777), Słonim. (1783) — 1792, Wiłkomierz XII.1792.

Szefowie: hetmani wielcy Wielkiego Księstwa Litewskiego: ks. Wiśniowiecki, Michał, 1735, um. 1744, ks. Radziwiłł Michał Kazimierz Rybeńko um. 1762, ks. Massalski Michał um. 1768, Ogiński Michał 1768 do 1793, Kossakowski Szy­mon 1793.

Pułkownicy: Sokół gen. 1717, ks. Radziwiłł płk. miecznik Wielkiego Księstwa Litewskiego (1754 — 1759), Rzewuski, chorąży lit. gen. lejtn. (1762), Oskierko płk. (1766), Pac Józef 18.IX.1776, Rymiński Ignacy 22.XII.1783, Mo­rawski 1790.

Bitwy i potyczki: Mir 11.VI.1792, Sałaty 29.VII.1794, Wilno 11.VIII.

Pozdrawiam!