[Darek]

Ciekawa relacja Cichockiego z czasów Insurekcji.
Przepraszam tylko że zamieszczę w odcinkach, ale jest trochę tego materiału, a odcyfrowanie pisma odręcznego trochę potrwa. Przepraszam też za francuskie wyrazy może coś pokręcę, ponieważ nie znam tego języka. Ale sama relacja jest bardzo ciekawa. A cyferki w nawiasach oznaczają ilość wyrazów nie do rozczytania.

Cytat:

Do wiadomości Króla Samego Okoliczności Insurekcyi dnia 17 tyczące się. Garnizon Warszawski podowczas składał się z Regimentu zredukowanego Gwardyi Pieszey ktorego będąc Szefem Ożarowski Hetman sam direkt Kommenderował. Parole do Wart, Rontów Patrolów wszelakich sam odbierał Parole i rozrządzenia wydawał i Regiment iedynie u niego depondował. 2) z Regimentu Gwatrdyi Konney 40 głowami podług Nowego Etatu iuż umnieiszonego a lubo Gwardie podług Pactów Conwentów Seymu 1764 y Seymu Grodzieńskiego iedynie od Waszey Królewskiey Mości dependować powinni_ wszelako WKM przez delikatność i uległość okolicznością oddał Kommendę na nalegania hetmana Ożarowskiemu hetmanowi i wydanym Pułkownikowi rozkazem zalecałeś aby Regiment w okolicznościach utrzymania Bespieczeństwa i Spokojności Powszechney harmonii z Woyskiem Rossyjskim dependował (1) ordynansom i Rozkazom Ożarowskiego był posłuszny. Któremu Ożarowski direkte (1) Ordynanse i Instrukcje jak się ma zachować Co w czasie alarmu czynić gdzie stawać wydawał. Miał co Noc kilkanaście koni u Siebie wykommenderowanych, z niemy Ronty i schadzki sam czynił. Regiment był z 400 głów i 100 koni mocny. 3) z Korpusu Artyleryi, Inżynierów, Saperów, Pontonierów. Korpusy (1) i ich Generałowie Artylerii wszędzi maią te Prerogatywe iż od samego tylko Woiennego Collegium dependuią_ ten Korpus uskuteczniał redukcji i iedynie od Ożarowskiego iako hetmana i Prezesa Kommisyi wraz z Arsenałem dependował direkte onemu czynił raporta_ Parole, Rozkazy i Instrukcje iak się ma zachować odbierał i z tego nawet powodu (1) w Arsenale (2) i obrał sobie Ożarowski hetman i Saneitum (?) wyrobił potwierdzające aż do powrotu Generała Kamienieckiego i Officerom procz Ceugwartom przy ktorych Klucze od Arsenału iako Dozorców ostawały_ wyprowadzić kazał mowiąc iż iako hetman pod nieobytność Ge: Artylerii a (1) na Arsenał czuwać i mieć go pod okiem swoim powinien z Urzędu. Więc te trzy korpusy prawie dwie Trzecie Części (1)Konsystuiącego w Warszawie miał direkte oi szczególnie pod swoią kommendą i rz adem hetman Ożarowski a z tych cała Insurekcja dnia 17 Kwietnia wyniknęła 4)Batalion Skarbowy dependował od Podskarbiego i Kommisyi Skarbowey wedle prawa Grodzieńskiego i dawnych takoż iuż zredukowany 5) Milicja Marszałkowska czyli Chorągiew Węgierska z 200 głów złożona i Kommenda z Pułku Xsięcia Wirtemberskiego wedle dawnych Praw i Prawa Grodzieskiego od Iurysdykcyi Marszałkowskiey dependowały 6) Dwie Chorągwie Kawalerii Narodowey które zwykły były dla czynienia patrolów Konnych w Garnizonie na Pradze stawać_ na żądanie Ge: on Cheff Igelstoma i hetmana Ożarowskiego zluzowane przez Pułk WKM z Kozienic dlatego iż miał hetmana i Ge: on Chefa ufność zupełną przez te przywiązanie które miał do Osoby WKM ze Zborowskim Rotmistrzem z Ryk z Pułkiem Xsięcia Wirtemberskiego wedle Kozienic w Krakowskie do Kościuszki i Madalińskiego ciągnącym wcale się łączyć owszem odpór onymże dawać oświadczył, i że dawniej z Branickim i Moskwą był wspolnie czynnym_ Za rzyczeniem (1) sam WKM obiezdzałeł i zachęcałeł do Wierności i Spokojności. 7) 120 głów z Regimentu Fizylierów i Regiment 10 z 600 Głów mocny ze wszystkim będąc iuż od 1568 Głów Etatowego Kompletu zmnieyszony i aktu w Redukcyi dependował co do służby wewnętrzney i Wart od moich rozkazów i ten aż za Rozkazem Ożarowskiego z Koszar gdzie spokojnie stał pod Bronią ruszył do Zamku Sam hetman Ożarowski oświadczywszy mi iż z mocy Praw dawnych w czasie Zamieszków Kraiowych iako hetman sam wszystkim kommenderuie i z tego powodu wezwany Sukursive(?) i wziąwszy Słowo honoru od każdego dał swoie Ordynanse i Instrukcye Sekretne jak się ma każdy zachować zawiadomił oraz iż w czasie alarmu On sam Kommenderuie, ia tylko wykonuiącym będę i od niego tylko rozkazy wychodzić i raporta przychodzić maią. Za tym Ogulne całego Garnizonu i Woyska przy Ożarowskim w tym Sposobie była Kommenda i on Zarządzał_ i wszystko za Iego nic bez iego Wiedzy dziać się nie mogło. ...

[Darek]

Cytat:

Obieżdzając z Rontem zwykłym Sposobem przed Połnocą po różnych Wartach i ulicach Spokojność i Pikiete Kozacką za Arsenałem stoiącą Patrole Kozackie przeieżdzające się zastałem_ wrociwszy się wysłałem z Obieżdzką Plac Maiora Wickiego (1)_ przed drugą powrociwszy takosz o wszelkiej Spokojności zameldował. To było z 16 na 17 w nocy_ akieś po piątej iuż (1) przebudzony Ia i Maior Wicki ostaliśmy_ wpadłem na Konia lecz iuż hetman był przez Officerów przy nim będących (2). Rozkazy sam zaś do Regimentów Gwardyi Pospieszył_ Których iuż niezastał tylko Staabs i niektórych officerów. Gdyby Regiment zastał byłby niechybnie zginął jak się sami z tym oświadczyli_ Pobiegłem do Arsenału. Lecz iuż przed Arsenałem część Regimentu Gwardyi Pieszey i część jazdy zastałem_ Już Jazda na Długiej ulicy flankuiącą i Strzelaiącą (1) wpadłem do Arsenału, furtki zamknąłem na Klucz. Lecz iuż Osoby Cywilne zastałem (1) moie nieskutkowały aż do Stancyi Kapitana Poncyonaryana (?) (1) cofnąć i shronić się musiałem. Krzyk i oburzenie_ Klucze zwrócić po niewoli musiałem i nawet co się robi dowiedzieć się nie mogłem dostatecznie_ W Wielkim byłem Niebespieczeństwie zatrzymany. Zaledwo przy pomocy Dobrskiego (?) i niektórych officerów fizylierskich wydobyłem się Konno_ za ...ącym do Zamku do WKM Kawalerzysta iako Volontair_ uganiając się konno i na mnie (1) raz wystrzelił jak Pałac Krayczyni i Ogiński_ Drugi raz jak Mur Reformatów_ wstrzymał się bo Moskwa iuż pod bronią przed Marienstatem i po wszystkich Ulicach stała w Gotowości

Podoba się? Bo dla mnie taka relacja z pierwszej ręki to miodzio, mógłbym ciągle ją
Dodam jeszcze wyjaśnienia:
(1), (2) - ilość nieczytelnych wyrazów,
(?) - kłopot z odczytaniem,
xxxxx_ jak w orginale.

[Darek]

Cytat:

Zamku (1) WKM nadbiegł Xżę Podkomorzy - Maszyński Marszałek i Ożarowski - zameldowałem - Zszedłeś do Warty napominaiąc do spokojności lecz moment wytrzymawszy jak (1) wypadli na Ulice porwawszy Armaty - Zaledwo Eskorte WKM z (1) perswazją w Zamku wstrzymać zdołałem. Przybyciem Milicji Miejskiej i Ludu z Pałaszami i Pistoletami w iakim byłem niebespieczeństwie życia wszystkim wiadomo i do Pokoiów WKM schronić się musiałem - ostrzeżony iż są wszędzie na życie moie zasadzki do 4-god Pokoiach chroniłem się - o 4gdzina kilkakrotnie na Ratusz wzywany - Losowi oddając się poszedłem gdzie Magistrat żądał abym oświadczył że Miasta bronić mam że taka iest Wola - nie było co mówić - tym się salwowałem i do Zamku zawociwszy przez dni 4 w nim ostawałem schroniony - Pierwszych dni Zycie moie Ge: Mokronowskiemu Kommendantowi winienem - 6 Maia miałem tam bydż aresztowany i stałbym się 8 ofiarą - Instancye Osób w Radzie zastępczey i Ge: Kommendanta Mokronowskiego - moi talent do Kommisariatu "quon a fait Valori ches le Vample" uratował. Ustnie mi uwiadomiono że ieden sposób dla mnie ocalenia to są pilne usługi w Kommisariacie do którego talenta moie są znane _ Dnia 8 Maia ukryty w Łaziekach Cały dzień a Noc u Mokronowskiego w Pałacu straciłem_ miałem iuż teraz ku Końcowi zaraz z Marszałkami Moszyńskimi zaraz aresztowany - Lecz Iemu ocalenie moie wiienem - i tak 7 miesięcy żadnego dnia niepewny w Zgryzocie spędziłem. X Kołątay od Seymu ieszcze Konstytucyinego nienawistny (1) i mnie prześladujący (8) _ Pamiętno WKM iak w Straży przeciwko mnie pomstował - iak Marszałka Małachowskiego ciągle dla mnie przyjaznego Podburzył_ Ia WKM przez Prezesa Dzieduszyckiego zaledwo Małachowskiego ułagodziłem _ iak z krzywdą moią przedemną i pomimo fortragu Kołontay i Potocki dla Zaiączka (1) odemnie w Służbie Generalstwo wydrzeć usiłowali _ nieprzestawał i teraz ciągle prześladować Kołontay. Oburzył w Krakowie Naczelnika któren był od Kampanii Przeszłey przez Emulacyą i X Jozefem dla mnie niechętny _ wypadały na mnie od Kościuszki Pioruny (1) Ie Generał Mokronowski i inni _ tak bym był żemsty Iego nieuniknołbym na (1) był do Śmierci przeznaczony ...