[Maria J. Turos]

Drogi Koroniarzu
Ostatnio ukazał się tekst w "Medecine et Armees" - niestety po francusku - gdzie wykorzystano program symulacyjny do oceny znanych objawów klinicznych. I po raz kolejny - a tu głębokie "...chapeau bas..." wobec przenikliwości niedawno zmarłego Bena Weidera - teza o otruciu znalazła swoje uzasadnienie. Tym razem: a trudno przypuszczać, by mylił się i system TRAUMA i Clermont Ferrand - można powiedzieć jednoznacznie iz to było powolne otrucie, dające symptomatologicznie objawy podobne do owrzodzenia [a nie nowotworu] żołądka. Za dużo w tej "Onetowej" wypowiedzi optymizmu - po subtotalnej resekcji z przyczyn nowotworowych jest b. duża śmiertelność [więcej napisać z przyczyn obiektywnych nie mogę].
No i mały "...smaczek...". Po raz kolejny przeczytałam pierwszą biografię Larreya autorstwa Paula Triaire [I wydanie 1898] gdzie podaje m. in. iż właśnie Larrey też świetny anatom po przeczytaniu protokołów Antommarchiego poddał w wątpliwość przyczynę zgonu.
To tyle - odnoszę wrażenie, że "...zmuszę się..." do przetłumaczenia tym bardziej, że autorem jest mój Kolega.
Pozdrowienia

P.S.
W załączeniu - przepraszam za opóźnienia - obiecany "...gniot...".

[Koroniarz]

Pani Mario!
Gorąco dziękuję za artykuł, który z marszu zamieściłem na stronie: http://arsenal.org.pl/aktualnosci.php . Wciąż mam Pani płytkę i wyglądam okazji by ją zwrócić.
Pozdrawiam!

[Maria J. Turos]

Drogi Panie Koroniarzu.
Dziękuję serdecznie za życzliwe przyjęcie mojego "...gniota...". Tekst z Onet - u przeczytałam raz jeszcze dokładnie i podzielam opinię, iz za łatwo i za szybko sie tam pisze. Ani słowa o źródłach, a zabrakło mi tekstu Jean-Claude Chyba o genetycznych uwarunkowaniach chorób nowotworowych i problemach tzw. skaz rodzinnych.
Co do samej hipotezy - no cóż brak pewnych powiązań z toksykologią, która jednak dużo tu miała i nadal ma do powiedzenia podobnie jak i temat XIX wiecznych surowców leczniczych.
Dziękuję raz jeszcze
Pozdrowienia

[Maria J. Turos]

...maleńki dodatek.
Owo "...coś..." z podtruwaniem Cesarza. Otóż Triaire cytuje pamiętniki Montholona, jak ten spragniony, czy zmęczony w czasie jakiejś "...sesji pisarskiej..." z Napoleonem napił się z Jego szklanki przygotowanej lemoniady i niestety pochorował się.
Cesarz po tym fakcie zabronił przychodzić do siebie jakiemukolwiek medykowi.
A dla odmiany Hipolit Larrey - syn Jana Dominika - wspomina w traktacie przygotowanym dla Madame Mere [matki Cesarza] o sekcji zwłok, która jego zdaniem była nazbyt pośpieszna i niemożliwe było po jednym rzucie oka opisanie zmiany przy odźwierniku jako pierwotnej i nowotworowej. To równiez pisał świetny anatom.
Pozdrowienia.

[Koroniarz]

[Maria J. Turos]

...ufff...
Imc Panie Koroniarzu
Przepraszam, że tak zaczynam - o ile mnie pamięć nie zawodzi pisałam tu swego czasu co było w owej "...orszadzie..." tudzież ile wersji miał ten napitek. Znalazłam coś w rodzaju "...karty zleceń..." czyli tego co podawano Cesarzowi w ostatnich dniach Jego życia a co cytuje - jutro postaram się "...wepchnąć..." ten tekst na forum - autor ostatniej, nota bene zamieszczonej na łamach "Medecine et Armees" publikacji o przyczynach zgonu Cesarza.
Jeśli można kolokwialnie "...zdrowy by sie przekręcił..." tyle tam rozmaitości i co najważniejsze wchodzących ze sobą w interakcję.
Ja bym - zupełnie na "...zimno..." dodała jeszcze jedną możliwą przyczynę zgonu a mianowicie nawracające stany zapalne dróg moczowych i niewydolność nerek [np. choroba Napoleona w przededniu bitwy pod Borodino - typowe objawy dyzuryczne, no wręcz pierwszy "...kurs interny..." gwałtowna gorączka o torze trawiącym i etcetera] co mogło powodowac na skutek złej funkcji wydzielniczej kumulację w organiźmie nawet [podówczas] terapeutycznych dawek i arsenu i rtęci [trucizny właśnie "...kłębuszków nerkowych..." co bardziej pamiętam z "...sądówki..."].
Za "...gnioty..." Montholona zabierałam się chyba ze trzy razy i zupełnie mi to nie "...idzie...".
Pozdrowienia jak zawsze

[Koroniarz]

Przeglądając książki z epoki znalazłem w wydanej w Paryżu w 1835 r. książce "O POWSTANIU" autorstwa Alexandra Jełowickiego oraz generała Chrzanowskiego taki oto fragment poświęcony lazaretom:

Cytat:

LAZARETY. Lazarety w zwyczajnych wojnach pożerają przynajmniej dwa razy tyle ludzi co żelazo nieprzyjacielskie. W wojnie narodowej, ranny lub chory żołnierz, powinien w każdym domu być przyjęty jak syn domu, a lazarety zostawione dla ciężko rannych lub ciężką złożonych chorobą będą lepiej mogły być utrzymywane i śmiertelność dużo zmniejszoną zostanie; gdy przeciwnie u nieprzyjaciela zmuszonego zakładać lazarety w miastach gdzie ma garnizony te będą przepełnione. Przytem niespokojność umysłu mocno działająca na ludzi osłabionych, w czasie przewozu chorych jak w lazaretach, które mogą być często alarmowane dużo przyłoży się do powiększenia strat armii najeżdców. Co do oddziałów partyzanckich, gdy te złożone będą z ludzi prawie jednej rodziny nie trzeba będzie przypominać ich dowódcom, że jedną z głównych powinności jest pieczołowitość o rannych. Wszelkiej zatem dołożą usilności żeby ci niewpadali w ręce nieprzyjacielowi, i żeby im pomoc lekarska udzieloną była, przytem zawczasu obmyślą miejsca bezpieczne do ich umieszczenia, a gdyby takich niebyło przynajmniej miejsca na ustroniu położone, gdzie u mieszkańców łatwiej przechowani być mogą przez czas swej słabości.

W tym kontekście trochę niezwykłej lektury dostarczają o pięć lat wcześniejsze "Domy i dwory" Łukasza Gołębiowskiego, który taką zalecaną domową medycynę opisuje:

Cytat:

Apteczka najdawniejszych to czasów zabytek, ugruntowany na tem, że właściciel był ojcem rodziny, domowników i kmiotków swoich, czuwał nad ich potrzebami i zdrowiem. Wszakże ta część gospodarstwa domowego była udziałem kobiet: pani. krewnych lub córek, albo poważnej ochmistrzyni. Lekarzy nie było, nie każde ich miejsce wreszcie posiadać mogło i może, a po ratunek udawano się do dwora: trzeba więc było mieć wszelkie zapasy. Nadto, znana jest gościnność Polaków i potrzeba przyjmowania tylu osób: to przybywających trafunkowo, to umyślnie, cząstkowo lub gromadnie w pewnych dniach, a zatem należało i do tego usposobić się, ażeby w chwili stanowczej nie brakowało niczego. Ztąd apteczki dwa rodzaje uważać wypada: dla zdrowia, i wygody lub przyjemności, czyli: pierwsze jako lekarstwa, drugie jako przysmaki. Co do pierwszego : Syreniusza, Marcina z Urzędowa lub inny zielnik przed sobą mając, przewertowawszy go nie raz, umiejąc go prawie na pamięć, gdzie go nie było z przepisów, lub i z głowy bieglejsza od wiosny aż do późnej jesieni: to na alembiku pędziła wody, wódki, smażyła sadła, zbierała tłustości, robiła dryakwie, octy, suszyła kwiaty, liście, owoce, korzenie. Z królestwa zwierzęcego bywały wody i wódki: z piesków młodych, zajączków, królików, bocianów i t. d. alembik włożonych i wodą lub wódką nalanych, z roślin, od wonnej konwalii zacząwszy, i róży aż do bławatków, dzięglu, ruty, piołunu, ile ich tylko znać która mogła lub wyczytać, albo zasłyszeć od kogo. Nie zapominano tu wody marcowej, z śniegu stopionej, płeć piękną utrzymującej, lub chroniącej od piegów, pierwszej wody deszczowej, albo w czasie grzmotów i piorunów zebranej. Sadła i tłustości poczynając od ludzkiego (Tej nabywano pospolicie od katów) były psie, ze świń, gęsi, niedźwiedzi, borsuków, zajęcy, wilków i lisów. Dryakwie z wszelkich gadów: żab, węży, jaszczurek, śmielsze robiły w domu, albo sprowadzano weneckie. Octy nade wszystko: malinowe, konwaliowe, fiałkowe, porzeczkowe, berberysowe i t. p. być musiały koniecznie, i zioła wszelkiego rodzaju: to całkowicie suszone, to części ich jakie, którem jedynie przyznawano skutek. Dziewczęta dworskie i gromady, za nagrodą lub z rozkazu, i myśliwi dostarczali wszystkiego. Do apteczki przyjemnej i dla wygody tylko, należały wódki zakrawne, słodkie lub gorzkie, likwory, konfitury, soki, powidła, serki, pierniczki, makowniki, owoce suszone, marynowane, wszelkie marynaty, wszelkie wety, lub co przekąską zwano, gomółki, krajanki i t. p. Jakiejże to biegłości potrzeba było, ażeby to wszystko umieć, wszystko zrobić, wszystkiemu podołać. Matka uczyła córki, uczono się z książek, od sąsiadek, już umiejąca szła dopiero za mąż, przyzywała wreszcie zdolną osobę, ceniąc ją i nagradzając. Taką była w domu XX. Lubeckich Marszałkowstwa pińskich za mojej młodości, ochmistrzyni domu P. Pawłowska. Sklep pod kaplicą zaledwie mógł objąć te wszystkie zapasy, jak najlepiej uporządkowane, poznaczone, w butlach, słojach, workach, woreczkach, na mnogich pułkach, albo cale od wierzchu do spodu okrywając ściany. U mniej dostatnich, nie tak liczne mających włości, szafka jedna lub druga mieściły wszystko. Czy każda rzecz z tych leków pomogła zawsze, nie do nas śledzić należy; wszakże troskliwość ta o zdrowie poddanych i domowników, zaszczyt przynosiła sercu.

Po takiej lekturze nie mam wątpliwości dlaczego "Lazarety w zwyczajnych wojnach pożerają przynajmniej dwa razy tyle ludzi co żelazo nieprzyjacielskie."

Z tego co pamiętam szerszy opis medycyny polowej w okresie powstań był autorstwa Szwajcara, który opisał ją w raporcie dla własnego rządu. Pani Mario, czy pamięta Pani może nazwisko i tytuł?
Pozdrawiam!

[Maria J. Turos]

Imć Panie Koroniarzu.
Co do Powstania Listopadowego, to bezpośrednio ze Szwajcarii medyków w nim uczestniczących nie było. Raport, który ukazał się później w tym kraju, w kantonach francuskojęzycznych, ale i w Zurychu to kopia raportu napisanego przez Pierre Francois Malgaigne, a wydał On swój tekst po „...polowaniu...” jakie na Paula Fitzsimmonsa Eve (Eve był świetnym chirurgiem, wychowanym w Stanach Zjednoczonych, który spieszył nie tylko z pomocą rannym, ale również niczym „Skórzana Pończocha” prowadził niedobitki przez lasy w okolicach Brodnicy i równie biegle władał skalpelem jak tomahawkiem, więc Rosjanie, a później i Prusacy – no chyba pamiętamy „...przyjęcie...” w Elblągu – mieli nie lada przeciwnika) urządzili Prusacy. Nosił ów tekst tytuł „Coup d’oeil sur la medecine et la chirurgie en Pologne pendant la deniere revolution” i ukazał się pierwszy raz w Paryżu w 1832 roku w „Gazette Medicale” (i wszystko na to wskazuje, że muszę ten tekst przywieźć na CD jak pojadę w październiku do Paryża).
Nasz Malgaigne przyjechał do Warszawy z całym ambulansem wyekwipowanym na Val – de – Grace (w sumie 10 ludzi i farmaceuta: wśród chirurgów byli m.in. Roussel, Guillard, Chenouard, Benoit, Bernatt – miał na imię Henri i również zostawił po sobie szczegółowy raport, ale bardziej pod kątem pracy chirurgicznej, a los go zagonił pod Ostrołękę, za co otrzymał Virtuti Militari – Laboulaie, Jonard, Ancillon – ten dla odmiany o mało, co nie zginął na Woli, jego asystentem był student o nazwisku Chabrier – i Louigny, zaś farmaceutą: Battin). Większość, wraz z „...chirurgien en chef...” pracowała w szpitalu „...na Ordynackiem dla amputowanych i ciężko chorych...”.
Po niemiecku pisał Augustyn Abbeg, którego delegował do Warszawy, również sowicie wyposażając znany chirurg Diffenbach, zaś ów raport poprzedza Jego list a tam życzenia dla Polaków „...Möge Gott den Heldemuth den Polen lohnen...”.
Jeśli chodzi o Powstanie Styczniowe, no to – przyznaję się, że zapomniałam nazwiska. Powstał raport szwajcarski, zaś jego twórca - lekarz (był też raport inżyniera z Zurychu z tamtejszej Szkoły Politechnicznej) pracował z Polakiem Dr. Niedzwiedzkim (ten napisał dla odmiany bardzo szczegółowe doniesienie dla „Wierne Medizinal-Halle” i dla krakowskiej „Chwili” w 1864 roku). Ale sprawdzę i uzupełnię.
A Francuzi również pisali. Bardzo ciekawe są notatki Urbaine Lustremanna, który jechał wówczas „...warszawsko - petersburską drogą żelazną...” i z powodu akcji dywersyjnej (A TAK, TAK) i zniszczonego toru utknął gdzieś na wysokości Czyżewa, w każdym razie Jego działania wspomina Polikarp Girsztowt twórca doskonale zakonspirowanej sieci szpitali i miejsc pomocy dla rannych powstańców.
A teraz może nie mniej naukowo, ale mniej poważnie. Z takim „...arcydziełem...” jak rzeczony Górnicki polemizował Dziarkowski w Swojej książeczce „Wybor roślin kraiowych dla okazania skutków lekarskich ku użytkowi domowemu wydany w Warszawie 1806 w Drukarni Xieży Piarów” gdzie szereg rad wprost pasuje do współczesnej gazety o zdrowiu – przykładem służę: „...w iakiejkolwiekm słabości wstrzymanie się od potraw do strawienai trudnych i od używania trunków zapalających iest pierwszą a nieodbici potrzebną w leczeniu zasadą...”. To samo dotyczy „...powietrza odświeżania...” i „...och ędostwa...” w tym „...koszuli odmieniania...” – bynajmniej nie raz na rok, ale „...w potach co dnia dobrze wygrzaną...”. Sam Pan chyba wie Imć Panie Koroniarzu jakie „...arcydzieła...” typu „Urynoterapia dla każdego” lub „Leczenie dotykiem” (w tym i zapalenia wyrostka robaczkowego) można znaleźć w księgarniach
No i teraz to co zawsze - Imć Panie Koroniarzu jesteś Pan "...bywały w świecie...". Jakże mi się chce o tym mówić nie tylko pisać tu na forum.
Pokazać instrumenty, ksążki rózne ciekawe rzeczy.
Jak zawsze czekam na propozycję.
Pozdrowienia.

[Maria J. Turos]

Jeszcze mały dodatek.
To właśnie takie "Kalendarze półstuletnie polskie i ruskie" skłoniły Gudeita do szybkiej adaptacji w Księstwie Warszawskim znanej w Prusach, Austrii i Francji "Pharmacopaea Extemporanea" by przynajmniej lekarz wojskowy ordynował coś na przyzwoitym poziomie a nie owe "...tłustości od pochodni..." (to za Haurem - był to właśnie taki almanach, który - proszę mi wierzyć - krążył w odpisach jeszcze w latach 60-tych XX wieku m.in. uzdrawiające działanie huby i torfu po części swe korzenie ma tam właśnie). Sama widziałam - "Leczenie ojców" przepisane na maszynie przez kalkę - i włos mi się jeżył.
Ale to są właśnie "...smaczki, smaczków...".
Zna Pan pewnie monografię "W salonie i w kuchni" - również ciekawy przyczynek do farmacji domowej.
Pozdrowienia

[Remigiusz Pacer]

"uzdrawiające działanie huby i torfu po części swe korzenie ma tam właśnie). " - Zabrzmiało to szyderczo...
Wtrącę się tu co nieco.
Huba ma silne właściwości tamujące krwotok.
Torf, cóż, ma wiele mikroelementów, woski, tłuszcze, i akie tam. Swojego czasu był artykuł o człowieku z Gdańska, co żywił się tylko torfem, a pił jedynie sok z trawy. Na Balkonie miał wielką beczkę torfu, a trawę sam zbierał i mielił w maszynce do mięsa. Pił, jadł to, i żył.

[Maria J. Turos]

[Pedro]

znalazłem epokowe narzędzia medyczne

http://www.surgicaltechno...-surgical-tools

[Koroniarz]

[Maria J. Turos]

Drogi Pedro.
Jak zawsze z przyjemnością oglądam takie kolekcje - choć nie powiem, niezbyt dokładnie datowane vide śliczny, acz mocno zużyty (musiał byc wypalany w ogniu, ale to była często jedyna metoda oczyszczenia) "...tire-balle..." do usuwania kul (i nie tylko) którego konstruktorem był Percy (ostatnie dwa lata XVIII wieku - 1797/99) tu powędrował w wiek XVI - owszem były wówczas znane sondy o podobnie zdobionych główkach, często w formie rączki (tylko spiralny wzór różnicuje od jadów - czyli rączek używanych przez ortodoksyjnych Żydów przy lekturze Biblii aby nie dotykać palcami tekstu). Piłka z przekładnią - okres wojny krymskiej również doskonale zachowana.
Serdecznie raz jeszcze dziękuję.
A Cny Panie Koroniarzu
Wiadomo "...kanikuła...", ale ja ze swej strony jak zawsze jestem otwarta na takie propozycje o ile wiem o nich trochę wcześniej.
Pozdrowienia

[Brykiet]

Ciekawostka:

Zabiegając o rozwój rodzimego przemysłu, rząd Królestwa Polskiego spowodował(przed 1830 r.) rozpoczęcie w Kraju produkcji narzędzi chirurgicznych na potrzeby lazaretów wojskowych.
Podobnież nie ustępowały jakością zagranicznym!

W. Tokarz, Armia Królestwa Polskiego 1815-30, s. 135.