Znalezionych wyników: 105

Jeśli źródłem wiedzy na temat pruskiej kawalerii 2 poł. XVIII w. ma być ten artykuł Kochanowskiego, to współczuję. Od czasu jego publikacji wiedza "trochę" posunęła się naprzód.

Stary Fryc nie korzystał z jednostek, złożonych z Polaków. Jeśli masz na myśli regiment Towarczys, to w chwili jego utworzenia Fryc nie żył już 14 lat. Natomiast w czasie jego panowania nie było w armii ani jednej jednostki, o której można by powiedzieć, że była jednostką polską. Freiregiment ułanów von Kleista (powstał zresztą tuż przed końcem wojny i nawet nie jest pewne, czy wziął udział w bitwie pod Freibergiem 26.10.1762r.) został zwerbowany na terenie Saksonii, jak cały korpus von Kleista. I poza Saksonię w w czasie wojny się nie ruszył.

System rekrutacji armii pruskiej do 1807 r. był tak skonstruowany, że tworzenie jednostek o wyraźnym charakterze etnicznym było trudne. To właśnie obowiązek rekrutacji znacznego odsetka cudzoziemców powodował, że do jednego regimentu trafiali ludzie z całej Europy (a zdarzali się nawet Murzyni). Jednak pod pojęciem "cudzoziemców" rozumiano także poddanych bawarskich, wirtemberskich, hanowerskich, austriackich, szwajcarskich - którzy również posługiwali się na codzień jakąś odmianą języka niemieckiego.

Na ziemiach, znajdujących się w do 1773 r. w granicach państwa brandenbursko - pruskiego nie było obszarów o przewadze ludności polskojęzycznej, więc jednostki takie powstawać po prostu nie mogły. Fryc zresztą Polaków nienawidził i za jego życia w całej armii pruskiej żaden Polak nie doszedł do stopnia generalskiego, tolerował ich tylko w niższych rangach oficerskich (z nielicznymi wyjątkami, ale w końcu lubił też i nawet utrzymywał biskupa Ignacego Krasickiego). Według bardzo niepewnych szacunków, w niektórych regimentach dolnośląskich ok. 1/4 żołnierzy mogła być polskojęzyczna, ale to też nie jest oczywiste - dialekt śląski z okolic środkowej Odry jeszcze na początku XX w. nazywano "Wasserpolnisch", a z językiem polskim miał niewiele wspólnego. A najbardziej katolicki regiment piechoty, nr 33, w całości z Hrabstwa Kłodzkiego, był w całości niemieckojęzyczny.

Co do dezercji Towarzyszy nie będę się upierał. Jak już wspomniałem, ani ten okres, ani formacje kawalerii na tyle mnie nie interesują, żebym pamiętał jakieś ekstra fakty. Ale samo sformułowanie "A jednak tego samego roku przy pierwszym spotkaniu z rodakami z Wojska Polskiego masowo przeszli na ich stronę" sugeruje, że trwała wojna i w jej trakcie doszło do jakiegoś masowego buntu i przejścia regimentu na drugą stronę. Tymczasem w bitwie pod Lidzbarkiem (10.06.1807) regiment ten wystąpił w składzie 10 szwadronów - czyli nominalnym, przewidzianym regulaminem dla regimentów huzarów, na etacie którego był sformowany. A 9 dni po bitwie działania wojenne ustały - zawarto rozejm, a niecały miesiąc później pokój w Tylży. Wygląda więc, że wcale nie tak wiele było tych dezercji w czasie wojny. Zresztą nie wszyscy dali nogę na polską stronę, bo z pozostałych Towarzyszy już 26 lipca 1806 r. rozpoczęto formowanie 1. Westpreussische Ulanen Regiment w składzie ośmiu szwadronów.

Tak poza tym, nie bardzo rozumiem, dlaczego z uporem, skoro pytanie dotyczyło jednostek polskich zagarnietych po pierwszym rozbiorze, przytaczasz jakieś informacje z czasów dwadzieścia lat późniejszych. Są one nie na temat.

PS. Znalazłem jeszcze tekst na temat Towarzyszy autorstwa Wojtka Olszewskiego :

Cytat:

...chciałbym się zając mityczną dezercją 600 Towarzyszy pod Fordonem, którzy mieli stanowić zalążek 6 pułku ułanów XW. Taką informację podaje Gembarzewski [Wojsko Polskie. Księstwo Warszawskie 1807-1815], powołując się na relację Chłapowskiego. Tę samą rewelację powtarza również Leśniewski [Jena- Auersteadt 1806], powołując się a jakże na Chłapowskiego. O epizodzie pod Fordonem w kontekście dezercji (nie wdając się jednakże w szczegóły) wzmiankuje również Skowronek [Guttstadt i Heilsberg]. Tymczasem sam Gembarzewski oprócz relacji Chłapowskiego podaje również relację Wayssenhofa , wedle którego Dziewanowski miał w styczniu 1807 jedynie dwie kompanie i to niepełne. Termin styczniowy jest tu istotny, gdyż Towarzysze stacjonowali nad Wisłą w tym w rejonie Ostrowitego (vis a vis Fordonu) do początku grudnia i tylko w tym czasie mieli szansę zdezerterować zwartą grupą. Próżno szukać w opracowaniach niemieckich informacji o tak masowej dezercji. Nie ma jej u Hoepfnera ani Vorbeck-Lettowa. Nie ma również śladu w źródłach francuskich, a dezercja połowy regimentu musiał by zostać wykorzystana przez napoleońską propagandę i znaleźć się w Biuletynie WA, podobnie w gazetach warszawskich czy poznańskich z tego okresu.

W Źródłach wojskowych do dziejów Pomorza w czasach Księstwa Warszawskiego. Część 1. Zajęcie Pomorza [FONTES XXVI, Toruń 1933] opracowanych przez J. Staszewskiego znajdują się raporty gen. Kosińskiego, który do czasu powołania Dziewanowskiego na szefa pułku ułanów, tworzył Wojsko Polskie w departamencie bydgoskim. W raporcie z 20 grudnia pisze "z towarzyszów pruskich blisko już szwadron zebrałem" Jednak już parę dni później 28 grudnia: "do tej siły dołączyłem moich 26 towarzyszów w mundurach pruskich, ale w czapkach i z sercem polskim". W jaki sposób ze szwadron stopniał do 26 sztuk ? Otóż Towarzysze w czasie gdy Kosiński przebywał w Toruniu podnieśli bunt, tak że generał zmuszony był 2 wsadzić do ciupy a 11 odesłać do piechoty do Gniezna, reszta pewnie się rozbiegła lub wróciła na żołd pruski. W tym samym dniu Kosiński informuje że Dziewanowski przybył z Torunia z 55 towarzyszami a następnych 40 tam (do Torunia) przybyło. Pokrywają się te ilości z relacją Waysenhoffa. Ilu z tych Towarzyszy było dezerterami a ilu jeńcami trudno rozstrzygnąć, ale rewelacje o masowym przechodzeniu Polaków z korpusu Towarczys na stronę napoleońską można włożyć między bajki.

Jak już wspomniano regiment i batalion Towarzyszy sformowano w roku jubileuszowym 1800. W listopadzie tegoż roku Fryderyk Wilhelm z zadowoleniem mógł stwierdzić, że : drobna szlachta pod naszym panowaniem do służby chętnie wstępuje, a część ochotniczo angażuje się jako Towarzysze.

Jakkolwiek oddział formowany był z Polaków, to jednak kadra była w większości niemiecka. Szefem (w roku 1800) był generał lejtnant Henrich baron von Guenter pochodzący z Brandenburgii, a pułkownikiem i komendantem Georg von Kall, pochodzący z Pfalzu. W czasie wojny siedmioletniej walczył on w szeregach francuskich, a dostawszy się do niewoli pod Rossbach wstąpił do służby Fryderyka II. Wśród wyższych oficerów polskie korzenie miał major Marcin Konarski ( lat 46 w tym 30 służby !) pochodzący z Mazowsza, oraz rotmistrz Aleksander Kurnatowski ( lat 43, w tym 27 służby) pochodzący z Wielkopolski. Nie lepiej sytuacja wyglądała wśród młodszych oficerów. Przewaga żywiołu polskiego dotyczy dopiero Fahnen-Junkrów, czyli takich stażystów - kandydatów na oficerów - pochodzących z Mazowsza. Ciekawy jest przykład (chociaż nie odosobniony) Jakuba Zielińskiego - podporucznika w batalionie - który w odróżnieniu od swoich kolegów, jako kraj rodzinny (Vaterland) podał Polska. Warto podkreślić, że żaden z nich nie zdezerterował, a wszyscy co chcieli dostali abszyt po 1807 roku. Nieco inaczej sytuacja wyglądała w szwadronie tatarskim. Tam kadrę oficerską zdominowały dwa klany rodzinne Murza Baranowskich i Ułanów. Zastanawiające jest jak wyglądała posługa duszpasterska w takim regimencie, gdzie część była zagorzałymi papistami, część słuchała nauk Lutra a część chwaliła Mahometa, w każdym razie na etacie był tylko kapelan protestancki - August Brettschneider pochodzący ze Śląska.

Korpus miał specjalne regulaminy dotyczące służby, które wynikały specjalnego charakteru jednostki, stąd też zapewne stworzono specjalną Inspekcję Towarzyszy zamiast podporządkować oddział Wschodniopruskiej lub Warszawskiej Inspekcji Kawalerii. Jak już wspomniano cały korpus był na etacie pułku huzarów, ale szkolenie było jak w ... pułkach dragońskich - z musztrą pieszą. W instrukcji z 1 września 1801 roku, dotyczącej szkolenia rekrutów czytamy: "Brak znajomości mowy niemieckiej sprawia, że szkolenie Towarzyszy jest bardzo trudne. Większa część z nich, nie posiada żadnego szkolnego wykształcenia, ani nie wykazuje chęci samodzielnego myślenia, a wręcz ma dużą awersję do służby wojskowej . (...) ich szkolenie wymaga więcej czasu, trudu i zaangażowania niż większości niemieckich rekrutów".

Pytanie jest o oddziały polskie, przejęte po pierwszym rozbiorze. Nie wiem, jak było w innych państwach, ale do armii pruskiej nie trafił wtedy ani jeden zwarty oddział, przejęty z armii polskiej.

Regiment Towarczys został utworzony z przekształcenia regimentu "Bośniaków" pod sam koniec XVIII, nie był więc "polską" jednostką, tylko normalną, pruską kawalerią na etacie regimentu huzarów, z racji umiejscowienia kantonu poborowego o dużej liczebności Polaków w szeregach. W kampanii 1806 - 07 dzielnie bronił króla pruskiego.

Czytuję fora "księstwowe" i na ich podstawie wnioskuję, że nikt nie wie, jak wyglądał "dokładnie" polski mundur w 1807 r., z powodu braku odpowiednich materiałów źródłowych.

Chyba nie. Mundury na plikach 15-1 i 17-1 na jednej z rosyjskich stron są opisane jako mundury armii rosyjskiej z końca wojny siedmioletniej.

Mój jest taki: długość 270 cm, szerokość 180 cm, wysokość 210 cm, wysokość ścian bocznych 50 cm, szerokość okapu 15 cm. Ale to moja interpretacja, bez pokrycia w źródłach.

Zapewne wszystkie wartościowe jednostki zostały wycofane, a jeśli gdzieś działało coś na kształt milicji, zostało pewnie rozwiązane. Z punktu widzenia armii pruskiej czy austriackiej, oddziały polskie, organizowane na wzór autoramentu narowodowego, nie były wojskiem, tylko bezwartościową hołotą, więc jeśli wcielano je do armii, to nie jako zorganizowane oddziały, tylko jako po prostu rekrutów. Informacje na ten temat mogą być bardz otrudne do zidentyfikowania.

Rzecz jasna trochę zgaduję, bo nie znam zagadnienia, widzianego od strony polskiej. Jak dotychczas nie spotkałem się z informacją o wcieleniu jakichś regularnych oddziałów polskich do armii pruskiej po pierwszym rozbiorze.

Nie spotkałem się z informacją, żeby jakieś całe jdnostki polskie zostały wcielone do armii pruskiej po pierwszym rozbiorze. Armia polska była wtedy jeszcze nieliczna i wycofanie oddziałów nie nastręczało jakichkolwiek trudności. Sformowano natomiast w latach 1773 - 74 siedem nowych regimentów pruskich (o numerach od 50 do 56), wykorzystując częściowo rekrutów z nowo zajętych terenów.

To może jakieś opisy do tego? Przecież tu jest misz-masz od połowy XVIII do początku XIX w.

Chodziło chyba o listę grup. Na stronie Arsenału tego nie ma.

Za to:

Ta rekonstrukcja nie przypomina żadnego znanego mi wzoru. Stanowi połączenie sztywnego czerepu w typie pruskiej czapki fizylierskiej oraz futrzanego czoła w typie austriackim. Nie spotkałem się z czym takim. Sądzę, że polska czapka grenadierska była bardzo podobna do saskiej czapki z II połowy XVIII w, która składała się z wysokiego, futrzanego czoła i miękkiego, zwisającego miecha. Takie czapki mieli też grenadierzy pruskiego Freikorpsu von Kleist, którzy rekrutowani byli głównie spośród austriackich dezerterów. Umundurowanie saskie również nawiązywało raczej do wzorów austriackich niż pruskich, podobnie umundurowanie wojsk bawarskich.
http://www.grosser-genera.../knoe08_48.html

Z kolei trudno przypuszczać, aby armia polska ostatnich lat niepodległości wzorowała się na przestarzałych wzorcach pruskich. Polska co prawda zawiązała sojusz wojskowy z Prusami i czerpała wzorce odnośnie organizacji i wyposażenia armii, ale akurat w Prusach w 1787 r. czapki grenadierskie zostały wycofane z użycia i zastąpione dwuklapowymi kapeluszami. Wróciły dopiero w 1799 r. - i w zupełnie innej formie, niż wcześniej używane.