| Tags: 1830 | 1831 | Bem | Chłopicki | Królestwo kongresowe | Noc listopadowa | Powstanie listopadowe | Prądzyński | Skrzynecki  Od redakcji:
Dzięki uprzejmości p. Andrzeja Kobusa mamy możliwość przedstawić czytelnikom strony Arsenału publikację Stanisława Szpotańskiego, niegdyś popularnego, a dziś już zapomnianego pisarza. Publikację w dwójnasób ciekawą, bo wydaną w roku 1930-tym, nakładem Komitetu Głównego Obchodu Setnej rocznicy Powstania Listopadowego.
Warto w rocznicę 180-tą wybuchu pomyśleć i o czasach, w których Królestwo Polskie była okrojonym na kongresie wiedeńskim Księstwem Warszawskim (te zaś ziemiami zaboru pruskiego i częścią austriackiego), jak i o czasach późniejszych: II Rzeczpospolitej, na siedem lat przed hekatombą drugiej wojny światowej.
Już z pierwszych zdań broszury wyłania się poczucie więzi między pokoleniem Polski niepodległej, a pokoleniami wieku XIX. Wtedy to było oczywiste. A dziś?
Stanisław Szpotański[1]
Powstanie Listopadowe 1830-1831
Warszawa 1830
Nakładem Komitetu Głównego Obchodu Setnej Rocznicy Powstania Listopadowego
Nakład 100.000 Egz. odbito w drukarni zakładów wydawniczych M.Arct. Sp.Akc. w Warszawie, Czerniakowska 225
I KRÓLESTWO KONGRESOWE PRZED POWSTANIEM
Od ostatniego w 1795 r. rozbioru, Polska, podzielona ostatecznie między trzy sąsiednie mocarstwa, starta, jako państwo, z mapy Europy, raz po raz błyskiem miecza dawała znać, że żyje. To podczas wojen napoleońskich, to w r. 1830, 1863, to wreszcie w r. 1914. Polityczna jej historja w tym wielkim okresie, obejmującym cały wiek XIX i początek XX, to, w walnej i najważniejszej części, historja jej insurrekcyjnych czynów orężnych, spisków, poprzedzających powstania, powstań i ich rezultatów.
Bohaterskie przedsięwzięcie polskich wojskowych, mających na czele generała Jana Henryka Dąbrowskiego, formującego polskie legjony przy boku Napoleona, zostało uwieńczone, w r. 1807, utworzeniem z ziem drugiego i trzeciego zaboru pruskiego, niepodległego Księstwa Warszawskiego. Choć w drobnej swej tylko cząstce Polska wskrzesła, i nawet nie z imienia, pień jej jednak życie odzyskał i uzasadnionemi były nadzieje, że inne jej ziemie przyłączone do niego zostaną. Istotnie, już w 1809 r., w czasie wojny Napoleona z Austrją, wojska Księstwa Warszawskiego wtargnęły do Galicji i Księstwo powiększone zostało o ziemie przez Austrjaków w trzecim rozbiorze zagrabione. Trzy stolice Polski — Warszawa, Poznań, Kraków, były wolne.
|
