Tags: chevauleger | dekret | gwardia | kawaleria | Napoleon | szwoleżer | szwoleżerowie

Dekret cesarski Napoleona I, podpisany 9 kwietnia 1807. w Kamieńcu Suskim (Finckenstein) nakazującym zorganizowanie pułku (tłumaczenie XIX-wieczne):

W obozie naszym cesarskim w Finkenstein dnia 6 kwietnia 1807 roku Napoleon, cesarz Francuzów i król włoski, postanowiliśmy i stanowimy co następuje:

Art. 1-y. Utworzony będzie pułk Lekko-konny polski gwardyi.

Art. 2-gi. Pułk ten składać się będzie z czterech szwadronów, każdy o dwuch kompanijach.

Art. 3-ci. Każda kompanija składać się będzie z jednego kapitana, dwóch poruczników 1-ej klasy, dwuch poruczników 2-ej klasy, jednego wachmistrza – szefa, sześciu wachmistrzów, jednego furjera, dziesięciu brygadjerów, dziewięćdziesiąt siedmiu szwoleżerów, trzech trębaczy, dwuch kowali.

Art. 4-ty. Sztab pułku będzie złożony: z jednego pułkownika dowódcy, dwuch majorów francuzów wziętych z gwardyi, czterech szefów szwadronu, jednego kwatermistrza podskarbiego, jednego kapitana instruktora wziętego z gwardyi, dwuch adjutantów majorów wziętych z gwardyi, czterech podadjutantów majorów wziętych z pomiędzy Polaków, co służyli w legjonach we Francyi, jednego podchorążego, z czterech oficerów zdrowia, z których dwuch 1-ej klasy, a dwuch 2-ej lub 3-ej klasy, jednego podinstruktora w randze wachmistrza – szefa, jednego artysty konowała, dwuch pomocników artystów konowałów, jednego sztabs – trębacza, dwuch trębaczy brygadierów, jednego majstra krawca, jednego majstra rajtużnika, jednego majstra szewca, jednego puszkarza, jednego siodlarza, jednego płatnerza, dwuch kowali.

Art. 5-ty. Żeby być przyjętym do korpusu szwoleżerów, trzeba być właścicielem lub synem właściciela, nie mieć mniej niż 18-tu, a nie więcej nad 40-stu lat wieku i opatrzyć się własnym kosztem w konia, mundur, w rzęd i rynsztunek kompletny, stosownie do wydanego wzoru; co się zaś tyczy osób, któreby nie były w stanie sprawić sobie zaraz konia, munduru, rzędu i rynsztunku, tym dana będzie zaliczka. Koń będzie mieć miary 4 stóp i 9 cali najwięcej, a 4 stóp i 6 cali najmniej.

Art. 6-ty. Szwoleżerowie gwardyi polskiej będą mieli tę samą pracę co strzelcy konni gwardyi. Pobierać będą żywność, furaże i będą mieć massy, stosownie do taryfy oznaczonej przez pułkownika generalnego, dowódcę całej jazdy gwardyi.

Art. 7-my. Koszt pierwszego ekwipowania, jaki będzie zaliczony przez Radę administracyjną tym, coby nie mieli dostatecznych funduszów własnych, potrącany będzie aż do umorzenia żołdu, licząc po 15 soldów dziennie.

Art. 8-my. Rada administracyjna, rachunkowość, rejestra, urządzone będą w taki sam sposób jak w innych pułkach gwardyi konnej.

Art. 9-ty. Osoby, chcące się zaciągnąć do szwoleżerów gwardyi, mają się przedstawić bezzwłocznie księciu Poniatowskiemu, dyrektorowi wydziału wojny, przed którym usprawiedliwiają się z przymiotów i warunków wymaganych w artykule 5-ym. Następnie przedstawiają się majorowi wyznaczonemu do organizacji pułku, który zrobiwszy ich przegląd, wcieli takowych do pułku i zapisze w kontrolę ich wiek, rysopis, kraj, z którego są rodem, nazwisko ojca i matki. Kontrola ta podaną nam będzie do naszego podpisu.

Art. 10-ty. Nasz major generalny, minister wojny, ma sobie poleconem wykonanie tego naszego dekretu.

Dekretowi cesarskiemu o powołaniu pułku towarzyszył drugi, polski:

Dekret utworzenia Gwardyi polskiej.

Komisya administracyjna warszawska.

Wolą jest najjaśniejszego cesarza Francuzów i króla włoskiego, żeby był utworzony pułk lekkokonny polski o czterech szwadronach, który będzie wcielonym do gwardyi cesarskiej, i pełnić służbę w tych samych obowiązkach przy najjaśniejszym Napoleonie.

Pospieszamy oznajmić publiczności ten nowy zaszczyt, który j. c. m. udziela narodowi polskiemu, powierzając młodym ochotnikom polskim straż swojej uświęconej osoby. Pole otwierające się nauce, zasługom i sławie, jest nadto szerokiem, zaszczyt nadto pociągający, ażebyśmy potrzebowali namawiać tam, gdzie zapał i patryotyzm powołują pod sztandary narodowe większą liczbę ochotników, nad liczbę postanowioną przez nas, przez wzgląd na szczupłość funduszów. Nie przypuszczamy więc zalecań, któreby mogły ubliżać szlachetnemu zapałowi i gorliwości znanej narodu: polecamy tylko izbom administracyjnym departamentów, żeby założyły wpisy młodzieńców do tej gwardyi, którzy się tłumnie zgłaszają do służby wojskowej, i żeby rozpoznawszy ich usposobienie, ich moralność, ich stan zdrowia, ich wiek, wzrost i siły do ich zawodu odpowiedne, odsyłały tych ochotników do j. o. księcia Poniatowskiego, naszego dyrektora wojny.

Każdy ma wolny przystęp do tej gwardyi, bądź szlachcic, mieszczanin czyli wieśniak; tylko złe obyczaje, nałogi, podłe rzemiosła, brak wychowania i wady ciała, mogą do tej służby niedopuszczać. Wszelako każdy pragnący mieć przystęp do tej gwardyi, powinien być właścicielem lub synem właściciela, albo mieć ręczyciela swojej wierności. Gwardya ta będzie opatrzona w mundury, w konie, w rynsztunek, i utrzymywana kosztem skarbu cesarskiego.

Ponieważ w wojsku ludzie luźni przeszkadzają ruchom wojennym, każdy gwardzista będzie obowiązany sam opatrywać swego konia, tego wiernego towarzysza swoich trudów.

Pospieszajcie młodzi ochotnicy, stawiać się i zasłużyć pod opieką Napoleona wielkiego, na imię wojowników, i dowieść waszem męstwem, wytrwałością w pracy, i cnotami Polakom wrodzonemi, że zasługujecie być wcielonymi do korpusu wyborczego, narodu i wojska zwycięskich; wywdzięczcie się krajowi, przyczyniając się do jego chwały i zasługując na pochwałę bohatera, odnowiciela i pokojodawcy świata.

Kraj tego po was żąda, odwaga wasza tego pragnie, sława i cesarz czekają na was.

Odezwa ta ogłoszoną będzie przez księcia dyrektora wojny.

Działo się w Warszawie na posiedzeniu 19 lutego 1807.

Stanisław Małachowski, prezes.

Jozef książę Poniatowski, dyrektor wojny.

Jan Łuszczewski, sekretarz jeneralny komisyi administracyjnej.

Share Link: